Een beter perspectief bij slokdarmkanker

Onderzoeker Peter de With van de TU Eindhoven: "De perspectieven voor slokdarmkanker zijn somber, omdat de ziekte vaak pas in laat stadium wordt vastgesteld. Er op tijd bij zijn redt levens, maar hoe doe je dat?

Het begon in 2012 met een telefoontje van een specialist bij het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven. “Als mijn telefoon gezichten kan herkennen in foto’s, zouden jullie dan ook kanker kunnen herkennen op endoscopiebeelden?” Als hoogleraar en hoofd van de Video Coding & Architectures Research Group van de Technische Universiteit Eindhoven was Peter de With onmiddellijk geinteresseerd. In principe konden de algoritmes die zijn groep ontwikkelde heel veel met beeldanalyse, maar dat zou wel afhangen van de kwaliteit van de endoscopiebeelden.

Dat was de eerste keer dat hij en zijn onderzoekers samen zouden zitten met specialisten van het ziekenhuis. Het bleek de eerste stap in een reis die ze samen aflegden en nog steeds mee bezig zijn. “Stap voor stap trokken we met elkaar op om elke keer wat wij maakten en vonden, te toetsen aan waar de artsen kanker aan herkenden. We leerden echt de taal van de arts spreken en vice versa. Na twee jaar waren de artsen zo enthousiast over de potentie van onze software dat we op zoeken gingen naar meer onderzoeksgeld. Daardoor kwamen we ook met KWF Kankerbestrijding in contact.

Het contact met KWF is heel bijzonder geweest, temeer omdat een van de jongen onderzoekers, Fons van der Sommen, die ondertussen bij mij gepromoveerd is, zijn vader in die tijd verloor aan kanker. Na een rustperiode is hij zo strijdvaardig en met zo’n ijzersterke motivatie teruggekomen. Ik denk ook dat we dat allemaal hebben, het besef dat we met iets heel belangrijks bezig zijn: we kijken namelijk naar de mogelijkheid om de overlevingskans van een patiënt van 15% naar 95% te brengen.”

Dat cijfer is haalbaar doordat de software die het team van de With heeft ontwikkeld het mogelijk maakt om slokdarmkanker in steeds vroegere stadia op te sporen en dat zelf steeds beter leert doen. De With: “Het algoritme heeft een lerend karakter en heeft daarin hogere scores dan de basis 'Deep-Learning' algoritmes van Google.” 

Daardoor wordt de software steeds beter in het detecteren van kanker. Daarbij is het streven enerzijds om het toe te kunnen passen op andere vormen van kanker, te beginnen met darmkanker, en anderzijds om de ziekte steeds eerder op te sporen.

“Kanker begint bij een poliep. We werken aan het vroeg herkennen maar ook direct als goed- of kwaadaardig classificeren van deze poliepen. Als dat lukt betekent het dat we heel vroegtijdig kanker kunnen vinden en met minimale ingrepen de kwaadaardige poliepen kunnen verwijderen.” Daardoor zijn op termijn operaties waarbij vaak een deel van de slokdarm verwijderd wordt, minder vaak nodig. 

Door deze software is de afhankelijkheid van een beperkt aantal specialisten in Nederland veel kleiner. Veel meer mensen kunnen sneller, minder invasief en eerder geholpen worden. Na Nederland moet België volgen, en ook de rest van Europa. “Hoeveel mensen kunnen we dan wel niet helpen? Maar het is echt een marathon, we zijn er nog niet.”

“Team KWF is echt iets heel moois. Het is zo belangrijk dat je verdriet en herinneringen kunt delen met anderen. En dat je er kunt zijn voor anderen. Samen verwerken en verdergaan, en daarin kracht vinden. Het is zingeving, voor patiënten, hun naasten, maar ook voor ons als onderzoekers.” Dat is de kern van wat Team KWF is.

Rennen voor een goed doel als KWF is zoveel waard, dat kan je niet uitdrukken in geld. “Iets voor een ander doen zonder dat daar iets tegenover hoeft te staan, dat is echte rijkdom.” 

 

Meer over Marathon Eindhoven